7
روحانیت گیلان، طلیعه قیام امام
بازآفرینی نقش علمای گیلان در تثبیت مرجعیت امام خمینی (ره) و حفاظت از جان ایشان؛ خردادماه 1342 خورشیدی
در نهضت امام خمینی، نقش علمای بلاد، بهویژه از استان گیلان، تاکنون کمتر مورد توجه تاریخنگاران قرار گرفته است. با این حال، از آغاز حرکتهای نهضتی، گیلان حضوری پررنگ و اثرگذار داشت. مردم این استان، به رهبری علمایی چون آیتالله سید حسن بحرالعلوم و آیتالله سید محمود ضیابری، علیه تصویبنامه انجمنهای ایالتی و ولایتی و انقلاب سفید قیام کردند. از جمله وقایع شاخص این دوران، تجمع گسترده ۱۱ آبان ۱۳۴۱ در مسجد جامع کاسهفروشان بود که با امضای پانزده هزار نفر و صدور قطعنامهای به رهبری آیتالله بحرالعلوم، انعکاسی تاریخی یافت.
علاوه بر آنان، علمای دیگر گیلان، از جمله آیتالله صادقی فومنی، آیتالله رودباری و آیتالله لاکانی، با ارسال تلگراف به امام خمینی و دیگر مراجع، حمایت خود را اعلام کردند و در برابر تهدیدات رژیم، جلسات مشورتی را بهصورت مخفی برگزار میکردند.
با اعلام انقلاب سفید و تشدید فشارهای رژیم پهلوی، آیتالله بحرالعلوم، آیتالله ضیابری و آیتالله محمد مهدوی لاهیجی، در کنار مراجع عالیرتبه حوزه مانند آیتالله مرعشی نجفی، آیتالله گلپایگانی و آیتالله میلانی، به تهران مهاجرت کردند تا حمایت خود را از امام خمینی اعلام کنند. نامهای که این علمای متحصن در تهران به دربار نگاشتند، به خط آیتالله ضیابری بود و این اقدام مهم، نه تنها مرجعیت امام خمینی را تثبیت کرد، بلکه نقشه رژیم برای اعدام ایشان را ناکام گذاشت.
پس از آزادی امام، در دیداری که در ۷ اسفند ۱۳۴۱ با جمعی از متدینین تهران داشتند، ایشان دو عالم برجسته رشتی را به تجلیل ویژه گرفتند و فرمودند:
«در مملکتی که به جرم اظهارنظر بر سرنوشت ملتش، بهترین و ارزشمندترین مردان دانشمند و روحانیت را دستگیر و مضروب میسازد، دو تن از علمای برجسته رشت و چندین نفر از علمای قم، تهران و شهرستانها، خود گواه بر ضعف دستگاهاند.»